छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील खुलताबाद तालुक्यात स्वाभिमानी संघटनेचा एक बुलंद चेहरा म्हणजे आबा. स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे माजी खासदार राजू शेट्टी यांच्या नेतृत्वाखालील संघटनेत आबा हे तालुका अध्यक्ष होते. त्यांच्या नेतृत्वाखाली संघटनेने मराठवाड्यात शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांसाठी लढा उभारला. महाराष्ट्राचे सर संचालक भाऊसाहेब थोरात यांच्या माध्यमातून आबा स्वाभिमानी संघटनेत सामील झाले. थोरात हे आबांचे चांगले मित्र होते, आणि त्यांनी आबाला संघटनेशी जोडले. त्यानंतर आबांनी संघटनेचे बळ वाढवण्यासाठी आपले जीवन समर्पित केले.

शेतकऱ्यांचा लढवय्या नेता : शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांसाठी आबा नेहमीच अग्रस्थानी राहिले. त्यांनी अनेक आंदोलनं, रस्ता रोको, उपोषणं आयोजित केली. शेतीमालाच्या योग्य किमतीसाठी त्यांनी सातत्याने आवाज उठवला. पीक विम्यासाठी लढा दिला आणि अनेक शेतकऱ्यांना न्याय मिळवून दिला. मराठवाड्यात स्वाभिमानी संघटनेचा प्रभाव वाढवण्यासाठी आबांनी अहोरात्र मेहनत घेतली. कन्नड साखर कारखान्याच्या शेतकरी हिताच्या लढ्यात आबांचा मोठा वाटा होता. ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना योग्य दर मिळावा यासाठी त्यांनी ट्रक रोखण्यासारख्या तीव्र आंदोलनांची आखणी केली. कारखाना मालकांवर दबाव आणण्यासाठी त्यांनी रस्ता रोको केले, आणि प्रत्येक वेळी संघटनेला यश मिळवून दिलं. या संघर्षांमुळे अनेक शेतकऱ्यांना त्यांच्या हक्काचे पैसे मिळाले.

आंदोलनांमुळे उभ्या राहिल्या समस्या : आंदोलनांच्या काळात आबांनी अनेकदा पोलीस खटले आपल्या नावावर घेतले. त्यांची कारवाई ही नेहमीच शेतकऱ्यांच्या हितासाठी असायची. त्यांनी स्वतःच्या आयुष्याची पर्वा न करता शेतकऱ्यांसाठी झटणं सुरूच ठेवलं. यामुळे शेतकऱ्यांच्या हृदयात त्यांच्यासाठी एक वेगळं स्थान निर्माण झालं.

राजकीय प्रभाव : आबांच्या नेतृत्वाखाली स्वाभिमानी संघटनेने अनेक निवडणुकांत उमेदवारांना पाठिंबा दिला. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे त्या उमेदवारांना मोठ्या प्रमाणावर मतं मिळाली. संघटनेच्या माध्यमातून आबांनी ग्रामीण भागात जनतेचा विश्वास जिंकला.

एक आठवणीतलं व्यक्तिमत्त्व : आबांचे योगदान केवळ संघटनेपुरतं मर्यादित राहिलं नाही. त्यांनी शेतकऱ्यांच्या समस्यांना वाचा फोडण्यासाठी स्वतःच्या आयुष्याला वाहून घेतलं. त्यांच्या या कार्यामुळे त्यांचं नाव आजही आदराने घेतलं जातं. शेतकऱ्यांच्या हक्कांसाठी उभारलेल्या लढ्यांमुळे त्यांनी आपल्या कार्याचा ठसा राजकारणात उमटवला. आबांचे कार्य हे फक्त एका नेत्याचं नव्हे, तर एका ध्येयवेड्या कार्यकर्त्याचं होतं. त्यांच्या संघर्षमय प्रवासाने अनेकांना प्रेरणा दिली. स्वाभिमानी आबा हे शेतकऱ्यांच्या लढ्याचं एक स्फूर्तिदायक उदाहरण होतं. आज आबा आपल्यात नसले तरी त्यांच्या कार्याची आणि त्यागाची आठवण कायम राहील. त्यांच्या स्मृतींनी शेतकऱ्यांच्या हृदयात एक प्रेरणादायी जागा निर्माण केली आहे. "स्वाभिमानी आबा" हे नाव शेतकऱ्यांच्या हक्कांचा आवाज म्हणून कायम लक्षात राहील.

▶ गल्लेबोरगाव येथे राजू आबा हारदे यांनी आयोजित केलेल्या चक्का जाम आंदोलनाचा व्हिडिओ पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा ▶ आबांना परिवर्तन महासक्ती श्रद्धांजली देतानाचा व्हिडिओ

◀ ▶

नोव्हेंबर २०२४

🌱 कर्मयोगी राजू आबा हारदे आणि त्यांची पत्नी सुनिता यांची कुटुंबकहाणी ही संघर्ष, परिश्रम आणि आत्मसन्मान यांची जिवंत साक्ष आहे. आबांचा जन्म एका सामान्य शेतकरी कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील कै. आसाराम श्रीपत हारदे हे कष्टकरी शेतकरी होते, तर आई अंजणाबाई हारदे यांना घर आणि शेताची दुहेरी जबाबदारी सांभाळावी लागत होती. भाऊ विठ्ठल हारदे सरकारी सेवेत होते, पण आबाला शेतीची ओढ होती. त्यामुळे त्यांनी वडिलांसोबत शेतीत लक्ष घालण्याचा निर्णय घेतला आणि शेतकामालाच आपले आयुष्य समर्पित केले.

💍 १९९४ साली आबा आणि सुनिता यांचा विवाह झाला. विवाहानंतर दोघांनीही एकमेकांच्या खांद्याला खांदा लावून शेतकाम, घरकाम आणि कुटुंबाची जबाबदारी सांभाळली. त्यांचे आयुष्य अत्यंत साधे होते. स्वतःच्या सुखाचा त्यांनी कधीही विचार केला नाही. मुलांचे भविष्य घडवणे हेच त्यांचे ध्येय होते. सुनिता गर्भवती असतानाही शेतात काम करत होती. कोणतीही तक्रार न करता दोघेही स्वतःच्या कष्टातून कुटुंब उभे करत होते.

💰 कुटुंबाच्या उन्नतीसाठी त्यांनी शेतीत नवनवीन प्रयोग केले आणि थोड्या फायद्यासाठी छोटे व्यवसायही सुरू केले. अनेक वेळा पैशांची अडचण आली, कर्ज डोक्यावर होते, पण आबांनी कधीही हार मानली नाही. जिद्दीने मेहनत घेतली आणि मिळणारा प्रत्येक पैसा मुलांच्या शिक्षणासाठीच खर्च केला.

🏙️ २००८ साली मुलांच्या शिक्षणासाठी आबा आणि सुनिता यांनी अत्यंत धाडसी निर्णय घेतला. त्यांनी आपला संसार छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) येथे हलवला. हे सोपे नव्हते, कारण उत्पन्न शेती आणि ट्रॅक्टर व्यवसायावर अवलंबून होते. तरीही मुलांच्या भविष्यासाठी गाव–शहर असा दुहेरी संघर्ष स्वीकारला.

🚌 आबा दररोज सकाळी सहा वाजता उठत, रिक्षाने बसस्टॉप गाठत आणि दीड तासांचा प्रवास करून गावात पोहोचत. दिवसभर शेतातील कामे आणि व्यवसाय सांभाळून संध्याकाळी पुन्हा शहरात परतत. अनेकदा बसमध्ये उभे राहून प्रवास करावा लागे, कधी जेवणाची सोयही नसे. रात्री घरी आल्यावर अतोनात थकवा असूनही त्यांनी हा संघर्ष कधी थांबवला नाही.

🤝 या संपूर्ण प्रवासात सुनिता यांनी आबांना खंबीर साथ दिली. आठवड्यातून दोन-तीन वेळा त्या आबांसोबत गावात जाऊन शेतकाम करत. हा संघर्ष सलग दहा वर्षे त्यांनी एकत्र पेलला. मुलांनीही या कष्टांची जाणीव ठेवली. त्यांनी मन लावून अभ्यास केला आणि गुणवत्तेच्या जोरावर TFWS योजनेअंतर्गत सुमारे ९५% फी माफी मिळवली.

🏡 २०१७ नंतर मुले मोठी झाली आणि स्वतंत्रपणे उभी राहिली. त्यानंतर आबा पुन्हा गावात आले. तेथे त्यांनी गावातील समस्या, लोकांचे प्रश्न आणि समाजकार्याकडे लक्ष दिले. लोकांसाठी उभे राहणे, मदत करणे हेच त्यांचे जीवनकार्य बनले. जणू आबांचे कुटुंब परिपूर्ण झाले होते, सर्व दुःख सावरून सुखाचे दिवस आले होते.

🕊️ पण नियतीला काही वेगळेच मान्य होते. म्हणतात ना, देव चांगल्या माणसालाच लवकर नेतो. देवाने आबांना आपल्याकडे बोलावले आणि या दुःखातून त्यांचे कुटुंब कधीच सावरू शकणार नाही. आजही त्यांच्या जाण्याने निर्माण झालेली पोकळी भरून न निघणारी आहे. “आभार – द राजू आबा हारदे फाऊंडेशन” त्यांच्या संघर्षाची, त्यागाची आणि कर्मयोगाची आठवण जिवंत ठेवेल, आणि त्यांच्या विचारांनी घडलेले भविष्य सदैव उज्ज्वल राहील. 🌼

◀ ▶

आज आबा आपल्यात नाहीत, पण त्यांची काही स्वप्ने होती - गावे, शेतकरी, तालुका, व सर्वसामान्य माणसासाठी. आबा यांनी आपल्या आयुष्यात शेतकऱ्यांच्या हक्कासाठी खूप लढे दिले. बाजारभाव वाढावा म्हणून आंदोलने केली, उपोषणे केली, चक्का जाम केले. त्यांच्या मते शेतकरी हा केवळ अन्नदाता नसून, तो समाजाचा खरा आधारस्तंभ आहे. 🧑‍🌾 शेतकऱ्यांचे प्रश्न आणि आबांचे विचार उत्पादनाला हमीभाव – शेतकऱ्यांच्या धान्याला, कापसाला, ऊसाला, डाळी-तिळांना योग्य किंमत मिळावी. पायाभूत सुविधा – शेतामध्ये पाणी, वीज, सिंचनाचे साधन आणि चांगल्या रस्त्यांची सोय असावी. नुकसानभरपाई – नैसर्गिक आपत्तीमुळे होणारे नुकसान शेतकऱ्यांवर एकट्याने न पडता शासनाने जबाबदारी घ्यावी. नवीन शेतीपद्धती – सेंद्रिय शेती, ड्रिप इरिगेशन, पीक फेरपालट, फळबाग, व शेतीसोबत दुय्यम उद्योग सुरू करण्याचे प्रोत्साहन. अर्थसाक्षरता – शेतकऱ्यांनी कर्जमुक्त जीवन जगावे, त्यांच्या पैशाचे योग्य नियोजन व्हावे, अशा आर्थिक शिस्तीचे शिक्षण. 📚 शिक्षण आणि रोजगार आबांचे ठाम मत होते की, गावागावात चांगल्या शाळा, मुला-मुलींना सोपे उच्च शिक्षण, स्पर्धा परीक्षांसाठी सुविधा, आणि तरुणांना स्वावलंबी होण्यासाठी नोकरी व व्यवसायाचे मार्गदर्शन असले पाहिजे. 🌿 गाव व तालुका विकास आबा नेहमी म्हणायचे, “गाव सुंदर झाला की मन सुंदर होते.” त्यांच्या काही महत्त्वाच्या कल्पना: गाव स्वच्छ, नीटनेटका व हरित करणे. प्रत्येक रस्त्यावर झाडे लावणे, सार्वजनिक ठिकाणी पाणी व शौचालयाची सुविधा. दवाखाने, आरोग्य शिबिरे, रक्तदान शिबिरे, स्वच्छता मोहिमा. गावकऱ्यांसाठी पिण्याचे स्वच्छ पाणी व स्वच्छतेची सोय. महिला व युवतींसाठी विशेष प्रशिक्षण केंद्र. 🤝 अपूर्ण स्वप्नांची पूर्तता – आपली जबाबदारी आबा म्हणायचे, “ही कामे माझ्या आयुष्यात झाली नाहीत तरी ती कधी ना कधी व्हावीत, हीच माझी इच्छा आहे.” यासाठीच आम्ही ‘आभार फाउंडेशन – राजू आबा हारदे मेमोरियल ट्रस्ट’ सुरू केला आहे. आमचा प्रयत्न असेल – शेतकऱ्यांसाठी आवाज उठवणे, गावासाठी प्रकल्प उभारणे, मुलांना शिक्षण व संधी देणे, आणि आबांचे स्वप्न साकार करणे. परंतु ही वाटचाल केवळ आमची नाही, ही सर्वांची आहे. आबांचे अधुरे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी तुमची साथ, एकजूट, विश्वास आणि आशीर्वाद आवश्यक आहे. 👉 आपण सर्व मिळून हे करू शकतो. 👉 हीच खरी अर्थवंत वाटचाल असेल.

◀ ▶